Dobrzeniecki, Tadeusz, Malarstwo tablicowe. Katalog zbiorów. Muzeum Narodowe w Warszawie, Warszawa 1972, s. 270, kat. 90
Guldan-Klamecka, Bożena, Ziomecka, Anna, Sztuka na Śląsku XII-XVI w. Katalog zbiorów, Wrocław 2003, seria Katalogi zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, s. 177-178, kat. 16
Gotyckie epitafia obrazowe na Śląsku, red. Romuald Kaczmarek, Jacek Witkowski, Wrocław – Poznań 1990, cz. 2, s. 92, poz. kat. I, 11
Katalog der Gemälde und Skulpturen. Schlesisches Museum der bildenden Künste, Breslau 1926, s. 84-85

pochodzenie: 1987, przekaz

poza ekspozycją

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Galeria Sztuki XII–XV w.

numer inwentarza: MNWr XI-407

prawa autorskie do obiektu: DOMENA PUBLICZNA

permalink: https://muzeumcyfrowe.mnwr.pl/obiekt/p/mnwr_xi-407

Dawniej dla zabytku używano roboczego określenia "epitafium opata z Lubiąża", bo właśnie tam znajdował się obraz w czasie sekularyzacji majątków klasztornych w 1811 roku i stamtąd przejęty został dla wrocławskiego uniwersyteckiego Gabinetu Sztuki i Starożytności (Königliche Museum für Kunst und Altertümer, nr inw. 43). Między 1853 a 1855 rokiem tablica została umieszczona w ówczesnej wrocławskiej Galerii Obrazów w Domu Stanów Śląskich (Bildergalerie im Ständehaus, kat. 548), skąd powędrowała w 1880 roku na stałą ekspozycję w Muzeum Sztuk Pięknych we Wrocławiu (Schlesisches Museum der bildenden Künste, kat. 154). Ewakuowane podczas wojny do składnicy w Kamieńcu Ząbkowickim malowidło, trafiło po wojnie do Muzeum Narodowego w Warszawie, było depozytem w Muzeum Sztuki w Łodzi, by wreszcie wrócić w 1987 roku do Wrocławia.

Na obrazie zmarły odziany w czerwoną szatę z białą pelerynką klęczy w modlitwie. Widać przy nim opartą o kamienie tarczę z gmerkiem (za Scharffenbergiem identyfikowano ją w katalogach Schlesisches Museum der bildenden Künste jako należącą do Carolusa Heldta). Głowę z wygoloną tonsurą kanonik zwraca ku Ukrzyżowanemu, oczekując jego łaski. Chrystusowi towarzyszą pod krzyżem Maria i św. Jan Ewangelista, a po bokach asystuje scenie para świętych opiekunów diecezji wrocławskiej – św. Jadwiga (z modelem kościoła w Trzebnicy) i św. Jan Chrzciciel (z barankiem na księdze Nowego Testamentu). Po prawej uzupełnia grono orędowników święty biskup – określany dawniej jako św. Stanisław, dziś jako św. Mikołaj – imienny patron zmarłego. Po wielu latach anonimowy duchowny został bowiem zidentyfikowany (Kaczmarek, Witkowski 1990) jako Nicolaus Briger +1496. Briger był doktorem teologii, kanonikiem i kustoszem przy katedrze we Wrocławiu i tam jego epitafium, odnotowywane niegdyś w spisach inskrypcji, dawniej się znajdowało.

Tło kompozycji tworzy złote niebo empireum, w którym święci i zbawieni obcują z Bogiem, ale grupę figuralną ulokowano na ciasnym, ukośnie odciętym pasie częściowo kamienistego, częściowo okrytego zielenią terenu, podobnie jak w pochodzącym z tego samego czasu i bliskim artystycznie tzw. epitafium kanonika z Kłodzka (Muzeum Narodowe we Wrocławiu, nr inw. MNWr XI-216). Obraz jest łączony z pracownią tzw. Mistrza Wrocławskiego Świętej Rodziny (zob. też epitafium "kanonika z Kłodzka" oraz skrzydło poliptyku z klasztoru cysterek w Trzebnicy, 1490-1500). Prace z tego warsztatu wyróżniają się jakością artystyczną, m.in. czystością i pewnością rysunku draperii oraz postaci i ich fizjonomii, skupieniem na oddaniu plastyczności przy czystych plamach koloru z białymi blikami świateł oraz umowną zdawkowością w zaznaczeniu głębi przestrzeni sceny (płytka "rampa" krajobrazowa, złote niebo) w dążeniu do jasności i wyrazistości kompozycji.
[Marek Pierzchała]

osoba przedstawiona: Briger, Nicolaus (? -1496) – doktor teologii, kanonik przy katedrze wrocławskiej

słowa kluczowe: Agnus Dei / Baranek Boży, z krzyżem lub sztandarem (Symbole Chrystusa – zwierzęta; Inne symbole Chrystusa) | Chrystus Ukrzyżowany | duchowny (zawód) | Galeria Obrazów w Domu Stanów, Wrocław / Bildergalerie im Ständehaus, Breslau | katedra św. Jana Chrzciciela we Wrocławiu (dawna lokalizacja) | kościół klasztorny Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny (Lubiąż) (dawna lokalizacja) | Królewskie Muzeum Sztuki i Starożytności (Wrocław) / Königliche Museum für Kunst und Altertümer (Breslau) | malarstwo (sztuki plastyczne) | malarstwo śląskie | Maria / Najświętsza Maria Panna | Muzeum Narodowe w Warszawie (instytucja) | Muzeum Sztuki w Łodzi (instytucja) | portret męski | scena biblijna | składnica niemiecka w Kamieńcu Ząbkowickim | Śląskie Muzeum Sztuk Pięknych, Wrocław / Schlesisches Museum der bildenden Künste | św. Jadwiga | św. Jan Chrzciciel | św. Jan Ewangelista (apostoł) | św. Mikołaj | Ukrzyżowanie Chrystusa, śmierć na krzyżu (Pasja Chrystusa; Nowy Testament)

Powiązane (1):

Obraz z epitafium z przedstawieniem Ukrzyżowania

Mistrz Wrocławski Świętej Rodziny, koniec lat 90. XV w.

Obraz z epitafium Nicolausa Brigera z przedstawieniem Ukrzyżowania

Powiązane (1):

Obraz z epitafium z przedstawieniem Ukrzyżowania Następny

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (4)

Funkcjonalne (2)

Obraz z epitafium z przedstawieniem Ukrzyżowania