Szaleństwo rokoka! Fascynacja rokokiem na Śląsku (XVIII–XXI w.), Pawilon Czterech Kopuł. Muzeum Sztuki Współczesnej; oddział Muzeum Narodowego we Wrocławiu, 14.07.2023 - 14.01.2024

Lejman, Beata, Malarstwo Europy Środkowej XVI-XVIII w. Niemcy, Austria, Czechy, Węgry, Słowacja. Katalog zbiorów., Wrocław 2012, seria Katalogi Zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, kat. 62, il.

pochodzenie: 1974, przekaz

na ekspozycji: Sztuka Europejska XV-XX w., sala VII, Gmach Główny MNWr

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Dział Malarstwa XVI–XIX w.

numer inwentarza: MNWr VIII-2304

prawa autorskie do obiektu: DOMENA PUBLICZNA

permalink: https://muzeumcyfrowe.mnwr.pl/obiekt/p/mnwr_viii-2304

Z kilkudziesięciu zgromadzonych przed wojną we Wrocławiu obrazów Platzera zachowały się w naszym muzeum tylko dwa: omawiany i podobnie datowana Alegoria sztuki rzeźbiarskiej, obydwa z kolekcji Albrechta Sebischa, który prawdopodobnie gościł u siebie w stolicy Śląska zaprzyjaźnionego z nim twórcę. Wśród admiratorów twórczości Platzera nie brakowało też koronowanych głów (np. Wilhelm VIII przed 1749 rokiem kupił jego obrazy do Kassel), ani pisarzy, jak na przykład C.L. Hagedorn, który rozsławił go w swoich "Lettre a un Amateur de la Peinture" z 1755 roku (s. 310 n.). O popularności prac, które stworzył w ciągu trzydziestu lat bardzo wyrównanej twórczości, świadczy topografia ich przechowywania od Moskwy i Petersburga, przez Londyn, Bergen i Sztokholm po Nowy Jork i Sydney (por. G. Agath, "Johann Georg Plazer. Ein Gesellschaftsmaler des Wiener Rokoko", Dresden 1955). W XVIII wieku drobiazgowo wypracowane, emaliowo wykończone i cieszące oko konesera kompozycje miały wielkie powodzeniem wśród wyższych, zamożnych warstw społeczeństwa, w gronie wielbicieli malarstwa niderlandzkich "małych mistrzów". Tam też należy szukać korzeni twórczości Platzera, wśród: geselschapje Davida Vinckboonsa i Willema Buytewecha starszego, antwerpskich przedstawień pracowni i kunstkabinetów Jana Brueghela starszego, Davida Teniersa młodszego, Franckenów, Simona de Vosa, Hieronymusa Janssensa, Gerarda Thomasa, Balthasara van den Bossche czy wreszcie lejdejskich fijnschilders od Gerarda Dou, przez Mierisów po Werffów. Pełne galanterii i świetliste kompozycje Platzera pozostawały też pod wpływem dworskiego nurtu sztuki Francji (Caspar Netscher, François Boucher, może też Antoine Watteau, Nicolas Lancret, Jean-François de Troy), która w XVIII wieku dyktowała modę całej Europie. Wskazuje się także na Włochów jako źródło inspiracji malarza, wymieniając zwłaszcza osiadłych w Wiedniu Galli-Bibienów. Charakterystyczna platzerowska jasna i szeroka paleta barwna o wyszukanych tonach (niebieskoliliowe, cytrynowożółte, świetliste morskie zielenie, ciężki fiolet, róże i srebrzystoszare) mieści się w nurcie rokoka sięgającym także do estetyki manieryzmu: porcelanowo gładkich, rudolfińskich obrazów z około 1600 roku.

W katalogu galerii wrocławskiego Domu Stanów obraz nosił tytuł Die Tonkunst, dopiero w Śląskim Muzeum Sztuk Pięknych określony został jako alegoria czterech temperamentów. W ogrodzie przed bramą, przez którą otwiera się widok na górzysty krajobraz, przedstawiono cztery grupy postaci. Na pierwszym planie po lewej starzec w barwnym płaszczu obszytym futrem pochyla się zamyślony nad księgą, ręką wzbrania się przed młodą kobietą; nad jej powaby i bogactwa przedkłada naukę, o czym świadczą otaczające go przedmioty – to zapewne melancholik. Po przeciwnej stronie nad zbiornikiem fontanny siedzi flegmatyk – wieśniak z siecią, który podaje swojej towarzyszce złowioną rybę. W centrum widzimy wytwornego sangwinika, cieszącego się życiem dworzanina prowadzącego w tańcu damę, przy akompaniamencie muzyki, a w głębi przy bramie uosabiającego temperament choleryczny rycerza żegnającego się z wybranką swego serca, by podążyć za grupą żołnierzy.
[Beata Lejman]

Alegoria muzyki i czterech temperamentów

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (4)

Funkcjonalne (2)