Garnek gliniany ''siwak''

Garnek gliniany ''siwak'', charakteryzujący się niewyodrębnionym dnem oraz jajowatym brzuścem. Krawędź wylewu jest wyraźnie zaznaczona wąskim kołnierzem, co nadaje naczyniu estetycznego wykończenia. Garnek wyposażony jest w dwa taśmowate uchwyty, które są przymocowane z jednej strony do górnej krawędzi naczynia, a z drugiej do najszerszego miejsca brzuśca.

Siwaki, czyli ceramika o charakterystycznej ciemnej, szarej lub czarnej barwie, wypalana jest w specyficzny sposób: w kluczowym momencie wypalania, gdy piec osiągnie temperaturę około 800-900°C, wprowadza się warunki redukcyjne. Oznacza to ograniczenie dopływu tlenu do pieca poprzez zamknięcie otworów wentylacyjnych i dodanie materiałów organicznych (np. trocin, węgla drzewnego). Spalające się materiały organiczne zużywają resztki tlenu wewnątrz pieca, co powoduje redukcję żelaza zawartego w glinie, nadając ceramice charakterystyczną ciemną barwę.

Czarna Wieś Kościelna to jeden ze znanych i cenionych ośrodków garncarstwa siwaków w Polsce. Historia garncarstwa w tej miejscowości sięga początku XIX wieku. W drugiej połowie XIX wieku, garncarze z Czarnej Wsi Kościelnej zaczęli wyrabiać ceramikę siwą, która charakteryzuje się ciemną, szarą lub czarną barwą, uzyskiwaną dzięki specjalnemu procesowi redukcyjnego wypalania. Technika ta, przekazywana z pokolenia na pokolenie, stała się znakiem rozpoznawczym tutejszych garncarzy. Dzięki inicjatywie "Cepelii", produkcja ceramiki siwej została w latach 50. XX w. wznowiona na większą skalę, co przyczyniło się do odrodzenia i dalszego rozwoju tej tradycji w Czarnej Wsi Kościelnej. Miejscowość stała się wiodącym ośrodkiem podtrzymującym tradycje garncarstwa siwaków w Polsce.
[Dorota Jasnowska]

słowa kluczowe: ceramika / garncarstwo (dziedzina działalności)  |  ceramika siwa / czarna  |  przygotowywanie pożywienia (dziedzina działalności)  |  rzemiosło (dziedzina działalności)