Gołaszewski, Janusz, Górski, Adam, Życie, śmierć i zbawienie. Inskrypcje kościoła św. Elżbiety we Wrocławiu w świetle rękopisu z 1649 roku, Wrocław 2016
Gromadzki, Jan, Kolekcja portretu renesansowego ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej we Wrocławiu a śląskie malarstwo drugiej tercji XVI w., "Dzieła i Interpretacje", z. V, 1998
Moda na Cranacha, red. Ewa Houszka, Marek Pierzchała, Wrocław 2017, poz. 36.
Pierzchała, Marek, Houszka, Ewa, Lejman, Beata, Łukaszewicz, Piotr, Malarstwo śląskie 1520-1800, Wrocław 2009, seria Katalogi Zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu, s. 83-85, kat. 10

pochodzenie: 1981, przekaz

na ekspozycji: Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu, Sztuka Śląska XV-XVIII wieku ze zbiorów Muzeum Narodowego we Wrocławiu

Muzeum Narodowe we Wrocławiu Dział Malarstwa XVI–XIX w.

numer inwentarza: MNWr VIII-2613

prawa autorskie do obiektu: DOMENA PUBLICZNA

permalink: https://muzeumcyfrowe.mnwr.pl/obiekt/p/mnwr_viii-2613

Z okazałego epitafium zachował się jedynie obraz, który obramienie utracił przed 1856 rokiem. Odpisy inskrypcji znamy z rękopisów (1649, Machner, Gette, Paritius).

W tzw. pejzażu kosmicznym z rzeką trzy sceny ilustrują narrację biblijną. W głębi po lewej Chrystus podczas wędrówki z uczniami uzdrawia trędowatego. Z prawej, po przeciwnej stronie rzeki wędruje konno jadący setnik w towarzystwie szóstki pieszych. Główny plan prezentuje moment spotkania obu orszaków z bogato odzianym setnikiem w centrum. Poniżej zbiorowy portret klęczącej rodziny - z lewej ojciec z siedmioma synami (jeden zmarły jako dziecko), z prawej matka z czterema córkami. Przy rodzicach i trzech młodszych córkach herby.

Setnik, jako ten, który sam jest słuchany, gdy wydaje polecenia, wierzy, że słowo i wola Syna Bożego mają moc sprawczą, zdolną uzdrawiać i ratować od śmierci. Zaakcentowanie niezachwianej wiary w Słowo Boże jest istotną treścią obrazu. Jego obramienie nie zachowało się. Z dawniejszych odpisów znamy inskrypcje obramienia, w tym tym tę ze zwieńczenia, podkreślającą pierwszeństwo wiary przed rozumem (Centurio fidei syncerae dulcis imago / Fidere qua deceat te ratione docet.).

Kompozycja jest wyraźnie inspirowana drzeworytem z wczesnych postylli luterańskich, dla których temat główny, choć zawsze umieszczany na dalszym planie, stanowiło Uzdrowienie trędowatego. Wyraźnie Cranachowskim motywem pozostaje tylko kamienisty teren, na którym ustawiono postacie pierwszego planu. Kosmiczny pejzaż, o rodowodzie sięgającym Van Eycka, z wygiętym nad ziemią nieboskłonem łączy malowidło i z obrazem epitafium Jenckwitza (+1537) i z powietrznymi efektami innych wrocławskich tablic tej grupy malowideł.

Czy słuszne jest dopatrywanie się w postaci setnika kryptoportretu Mehla, co proponuje Jan Gromadzki (1998)? Monumentalna skala dzieła mogłaby być wyrazem takich ambicji bogatego kupca, finansisty i kanclerza cesarskiego. Podbite futrem archaizowane okrycie wierzchnie setnika przypomina współczesną szubę, trudno jednak nie zauważyć dokuczliwej typizacji rysów brodatych twarzy (niewiele różnią się od siebie fizjonomie Mehla, setnika, Chrystusa i dwóch stojących przy nim apostołów), choć jednocześnie jest w nich element aktualizacji - takie brody nosili wówczas wrocławscy patrycjusze, na epitafiach (Muzeum Narodowe we Wrocławiu) nie tylko Mehl, ale i np. Niclas Uthmann (+1547), a nieco później Matthias Lausnitz (+1575) oraz Benedict Distler (+1576).
[Marek Pierzchała]

osoba przedstawiona: Hornig, Rosina z domu Mehl – 1545 żona Georga Horniga Mehl, Alexander (?-1573) – radca cesarski, właściciel ziemski Mehl, Balthasar (?-1545) – patrycjusz wrocławski, kupiec, finansista Mehl, Georg (1517-1589) – prawnik, wicekanclerz Czech Mehl, Lorenz starszy – syn Balthasara Mehla Mehl, Magdalena z domu Näfe (? -1551) – po 1534 żona Balthasara Mehla Mehl, Peter (? -1586) Oder, Regina z domu Mehl – żona Erasmusa Heilanda (+1541), 1543 żona Sebastiana von Oder

Chrystus i setnik z Kafarnaum. Obraz z epitafium Balthasara Mehla

Ustawienia prywatności (cookies)

Niezbędne (2)

Statystyka (4)

Funkcjonalne (2)