Epitafium Melchiora Richtera

Efektowne epitafium wrocławskiego adwokata Melchiora Richtera +1666 należy do popularnego w drugiej połowie XVII wieku typu emblematyczno-inskrypcyjnego, w którym rezygnowano z obecności sceny religijnej. Kompozycyjnie oprawa jest wersją niearchitektonicznej broszy, w której środkowy owal mieści inskrypcję poświęconą zmarłemu i jego przymiotom, górny medalion zawiera ikon emblematu, a dolny – popiersiowy wizerunek zmarłego. Pod względem plastycznym dominującą rolę odgrywa tu starannie niegdyś pozłocona, bogata, snycerska oprawa, skomponowana z mięsistego, wczesnobarokowego ornamentu chrząstkowo-małżowinowego, uzupełnionego bardziej tradycyjnymi girlandami owoców. Snycerkę przypisuje się wrocławskiemu rzeźbiarzowi z dawnego warsztatu Paula starszego Rohna +1664 (Burgemeister, Grundmann 1933; Starzewska 1998). Tablicę inskrypcyjną wykonano z trawionej, czarno malowanej i złoconej blachy, która nosi inicjały swego twórcy – mistrza C.F. Tak podpisane prace znaleźć można na kilku jeszcze wrocławskich epitafiach z lat 1665-1686.

Dwa niewielkie, malowane na blasze medaliony są – jak ocenił Luchs (1860) – "dobrze malowane". W medalionie górnym przedstawiono trzy czaszki z wyrastającymi z nich kłosami zboża i z tulipanem, symbolizujące zapoczątkowane śmiercią życie wieczne (Henkel, Schöne 1967). Jest to więc w zakresie intencji przekazu, mimo zamiany sceny religijnej na kompozycję symboliczną, podtrzymanie koncepcji epitafium jako wyznania wiary i świadectwa pewności zbawienia.

Skąpe źródła potwierdzają współpracę z warsztatem Rohna dwóch tylko wrocławskich malarzy: Hansa Usinga +1672 (1649 prospekt organowy w kościele św. Marii Magdaleny, 1652 ołtarz główny kościoła św. Elżbiety, 1660 tablica pamiątkowa Thomasa Rehdigera) oraz Georga Scholtza młodszego +1677 (1661 epitafium Christopha Colerusa). Porównując wyrazisty, raczej twardy modelunek twarzy w portrecie Richtera z odmiennym, znanym z podobnie komponowanych licznych wizerunków członków rady miejskiej Wrocławia wykonanych przez Scholtza (1667, Muzeum Narodowe we Wrocławiu) atrybucję obrazów temu malarzowi można chyba wykluczyć. Twórczość Usinga natomiast nie jest dziś wystarczająco znana (zob.: Oszczanowski 2002) i nie można stawiać tu żadnych hipotez. Malowany przez niego wizerunek Thomasa Rehdigera zaginął, a ponadto musiał być on co najwyżej kopią według podobizny ad vivum modela, który zmarł w 1576 roku.
[Marek Pierzchała]

osoba przedstawiona: Richter, Melchior (? -1666) – wrocławski adwokat

słowa kluczowe: barok  |  czaszka  |  emblemat  |  girlanda / feston (motyw dekoracyjny)  |  kaligrafia (sztuki plastyczne)  |  kłos zboża  |  kościół św. Elżbiety (Wrocław) (dawna lokalizacja)  |  manieryzm  |  mężczyzna  |  ornament chrząstkowy  |  ornament małżowinowo-chrząstkowy  |  popiersie  |  portret męski  |  szyszka  |  Śląskie Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności (Wrocław) / Schlesisches Museum für Kunstgewerbe und Altertümer (Breslau)  |  tulipan (kwiat)