Półmisek z serwisu Sułkowskiego

Talerz wgłębiony, krawędź kołnierza sfalowana; na kołnierzu reliefowy wzór plecionki (Sulkowski Ozier). Dekoracja barwnie malowana: w centrum lustra połączone herby Sułkowski i Stein zu Jettingen, podtrzymywane przez dwa lwy; wokół gałązki i pojedyncze kwiaty indyjskie. Kolory: cynober, żółty, zieleń, niebieski, brąz, miejscami złocenia.

Aleksander Józef Sułkowski (1695-1762), dostojnik na dworze króla Augusta III Wettyna, w 1735 roku zlecił wykonanie w miśnieńskiej manufakturze paradnej zastawy. Początkowo pertraktował z Johannem Gregorem Höroldtem, kierownikiem wytwórni, jednakże faktycznym twórcą projektu został Johann Joachim Kaendler, kierownik modelerni, choć udział samego hrabiego był niemały (np. sugestia odwzorowania form niektórych naczyń z ówczesnych elementów serwisów metalowych). Oprócz Kaendlera w prace zaangażowany był również Johann Friedrich Eberlein, rzeźbiarz, zatrudniony jako modeler w manufakturze. Swoje uwagi zgłaszali zapewne żona oraz dostojnicy ze świty Sułkowskiego.

Kształty naczyń korpusowych są bliskie barokowym naczyniom złotniczym, a dekoracja środka stołu – późnobarokowej rzeźbie saksońskiej. W ten sposób zastawa Sułkowskiego stała się pierwszą niewzorowaną na obiektach dalekowschodnich. Jedynym odniesieniem do Orientu są delikatne pojedyncze gałązki indyjskich kwiatów. Dekoracja malarska została ograniczona do aliansowego herbu małżonków (Sułkowski – Stein zu Jettingen), mocno eksponowanego, oraz dyskretnych złoceń.

Serwis Sułkowskiego po raz pierwszy zaprezentowano 28 lutego 1737 roku na uroczystości zaślubin siostry żony ministra i księcia Jerzego Ignacego Lubomirskiego. Uczta w pałacu Sułkowskiego w Dreźnie była pierwszym przyjęciem, na którym spożywano potrawy z naczyń porcelanowych, a nie srebrnych lub złoconych, czego wymagała ówczesna etykieta oficjalnych przyjęć.
[Jolanta Sozańska]

słowa kluczowe: ceramika  |  herb  |  kakiemon (dekoracja – ceramika)  |  kwiaty indyjskie / indianische Blumen (dekoracja – ceramika)  |  lew (figura heraldyczna)  |  Ordinair Ozier / Sulkowski Ozier (dekoracja – ceramika)  |  plecionka (ornament)  |  porcelana miśnieńska  |  Śląskie Muzeum Rzemiosła Artystycznego i Starożytności (Wrocław) / Schlesisches Museum für Kunstgewerbe und Altertümer (Breslau)