Wjazd Jerzego Ossolińskiego do Rzymu w roku 1633

Widok wjazdu do Rzymu 27 listopada 1633 Jerzego Ossolińskiego (1595-1650), późniejszego kanclerza wielkiego koronnego, wówczas wysłannika króla Władysława IV z tzw. misją posłuszeństwa do papieża Urbana VIII. Scenerię tworzy Piazza del Popolo, ujęty z podwyższonego punktu widzenia od strony Porta del Popolo w kierunku południowym. Pośrodku Obelisco Flaminio, w głębi, pomiędzy via del Babuino, via del Corso i via di Ripetta, niewspółczesne wydarzeniu bliźniacze kościoły S. Maria in Monte Santo i S. Maria dei Miracoli, wzniesione w latach 1662-1681 według projektu Carla Rainaldiego. W planie środkowym po obu stronach tablice dekoracyjne z napisami i medalionami portretowymi – po lewej, pod koroną królewską: Władysława IV (napis w otoku: VLADIS: IIII. D: G: REX POL: SUEC: M: D: LITV: RUS: PRUS:) i Stanisława Augusta (STANISLAUS AUGUSTUS D.G. REX POLONIA M. D. LITUA); po prawej, pod koroną hrabiowską: Józefa Ossolińskiego (IOSEPHUS. SAL. COME DE TECZY OSSOLINSKI PALAT. PODL) i Bellotta (DE CANALLETTO). Ten ostatni portret (u dołu medalionu sygnatura: peint BACCIARELLI), a najprawdopodobniej również pozostałe malował Marcello Bacciarelli.

Sławny z przepychu orszak polskiego posła przedstawiony został zgodnie z historycznymi opisami. Na pierwszym planie z lewej widoczny sam ambasador na siwym koniu, za nim dostojnicy papiescy, zachodni i polscy, m.in. prefekt pałacu apostolskiego, infułat amazyjski, arcybiskup Fausto Poli i patriarcha Aleksandrii Onoratio Caetani. Pochodowi, który zamyka kareta posła, towarzyszy oddział polskiej infanterii i szwajcarzy gwardii papieskiej. W grupie poprzedzającej posła wyróżnić można kolejno, po prawej stronie pierwszego planu: magnatów polskich z sekretarzem królewskim Dobiesławem Cieklińskim (w długim płaszczu na siwym koniu), grupę panów cudzoziemskich, w planie środkowym, na prawo od obelisku: koniuszego posła (z buławą w dłoni) i dwudziestu pokojowych (w zielonych płaszczach, z piórami), pięć wierzchowców tureckich w bogatych rynsztunkach, podkutych złotymi podkowami, prowadzonych przez stajennych we wschodnich kostiumach, na lewo od obelisku: grupę paziów, starszego pokojowego Ossolińskiego – Chociszewskiego vel Kociszewskiego (ze skrzydłami z piór żurawich), gwardię konną Ossolińskiego (kilkudziesięciu jeźdźców z łukami) i trębaczy skręcających ku via del Corso, w którą wkracza grupa wielbłądów i gdzie znajduje się już czoło pochodu.

Architektura placu oparta została na rycinie Giovanniego Battisty Piranesiego z cyklu Vedute di Roma (1750). Spośród źródeł ikonograficznych, którymi posłużył się Bellotto przedstawiając pochód, wymienia on w tekście napisu na tablicy po prawej przede wszystkim sztych Stefana della Belli, a właściwie serię sześciu akwafort, pod tytułem Entrata in Roma dell’Eccel-mo Ambasciatore di Pollonia l’anno MDCXXXIII, a także portret Jerzego Ossolińskiego rytowany przez Pietra Testę (dzisiaj nieznany). Sebastiano Ciampi (Bibliografia critica delle antiche reciproche corrispondenze…, II, Firenze 1839) podaje, że jako wzór służył także obraz jednego z uczniów Antonia Tempesty. Temat miał już bogatą ikonografię, m.in. dzieło nieznanego malarza włoskiego z XVII w., obecnie w zbiorach wawelskich (116 x 386). Zdaniem Mieczysława Wallisa Bellotto mógł znać również kompozycję Pietera van Bloemena i Niccolo Viviani Codazziego, przedstawiającą wjazd do Rzymu księcia Michała Kazimierza Radziwiłła w 1680 roku, także na tle Piazza del Popolo (Muzeum Pałac w Wilanowie).
[Ewa Houszka, Piotr Łukaszewicz]

osoba przedstawiona: Bellotto, Bernardo (1721-1780) Ossoliński, Jerzy (1595-1650) – kanclerz wielki koronny, polityk, dyplomata Ossoliński, Józef Maksymilian (1748-1826) – pisarz, poeta, historyk Stanisław August Poniatowski (1732-1798) – król Polski Władysław IV Waza (1595-1648) – król Polski

słowa kluczowe: autoportret  |  budynek / budowla (archit.)  |  koń (zwierzę)  |  Kościół Matki Bożej Cudownej / Chiesa di Santa Maria dei Miracoli (Rzym)  |  Kościół NMP na Montesanto / Basilica di Santa Maria in Montesanto (Rzym)  |  król Polski  |  malarstwo (sztuki plastyczne)  |  malarstwo historyczne  |  malarstwo polskie  |  medalion  |  Muzeum Historyczne we Lwowie (1940-) (instytucja)  |  Obelisk Flaminio / Obelisco Flaminio (Rzym)  |  Piazza del Popolo (Rzym)  |  pomnik  |  Rainaldi, Carlo (1611-1691) – architekt  |  Rzym (Włochy)  |  sztuka polska  |  sztuka włoska  |  tematyka historyczna  |  Urban VIII (1568-1644) – papież  |  weduta  |  widoki Włoch  |  wjazd  |  wjazd Jerzego Ossolińskiego do Rzymu (1633) (wydarzenie historyczne)