Okno witrażowe IV: kwatera górna prawa

a. Oszklenie geometryczne, Śląsk (?), 1880-1890
Dwa boki kwatery w kształcie zbliżonym do trójkąta ozdobione bordiurą w kolorze czerwonym z kolistymi gomółkami w kolorze żółtawym. Główne pole wypełnione oszkleniem "arlekinowym" z czworobocznych szybek bezbarwnych i czerwonych. W centralnej części kolisty witraż wotywny.

b. Witraż wotywny proboszcza i protonotariusza papieskiego Oswalda Vogta, Szwajcaria, Adam Zumbach, 1677
Tondo podzielone poziomo na dwie części: w górnej przedstawienie uczty, w dolnej herb i napis. Po lewej stronie kompozycji figuralnej w górnej części tonda widoczne wnętrze komnaty, oddzielonej kolumnami od ganku. W komnacie przy zastawionym stole, odwrócony tyłem, siedzi biskup w czerwonej sukni i w czerwonofioletowym płaszczu. Za stołem siedzi król w złotej koronie, okryty błękitnym płaszczem z futrzanym kołnierzem, wokół jego głowy złoty nimb. Po prawej sługa wnoszący danie na półmisku. Król wznosi obie ręce, odmawiając potrawy. Biskup wskazuje dłonią w prawo ku wyjściu. Przed portyk kolumnowy wychodzi na zewnątrz inny służący z dwoma półmiskami. Poniżej na podeście trzeci sługa rozdaje z kosza żywność ubogim. W tle architektura miejska z murami, basztą i bramą. Powyżej sceny napis na banderoli: Date Et Dabitur Vobis (Dawajcie, a będzie wam dane – Łk 6,38). Scena jest ilustracją do słów św. Łukasza – ewangelicznej zasady wzajemności. W dolnej partii tonda – przedzielony owalnym wieńcem laurowym, otaczającym herb protonotariusza papieskiego (apostolskiego) – napis literami o kroju neogotyckim: Hr. Oswald Vogt— Bäbst / licher heili—keit Protono / tariul der—Zeit Pfahr / her Zu—Menzingen / An-o 1677. Tarcza herbowa otoczona złotą rollwerkową ramą. W niebieskim polu tarczy złota litera T pomiędzy dwoma czarnymi skrzydłami. Powyżej herbu kapelusz protonotarialny. Po lewej stronie kompozycji figuralnej na cokole kolumny sygnatura: [.] Z B.

Napis odnosi się do Oswalda Vogta (1623-1696), proboszcza w Menzingen (w kantonie Zug w Szwajcarii), który pełnił także funkcję protonotariusza papieskiego. Był również fundatorem kilku witraży wotywnych, zachowanych w różnych zbiorach muzealnych, m.in. kolistego witrażu z roku 1667 Ofiarowanie w świątyni.
Obok witraża pamiątkowego Oswalda Vogta znany jest także witraż proboszcza Johanna Petera Vogta z 1688 roku. Był to krewny malarza ze strony matki Kathariny Vogt (zob. U. Bergmann, Die Zuger Glasmalerei des 16. bis 18. Jahrhunderts, Bern 2004, seria Corpus Vitrearum Schweiz, Reihe Neuzeit, s. 59 il. 47, s. 120-122, 385, poz. kat. 169).

W 1973 roku decyzją Wydziału Kultury Wojewódzkiej Rady Narodowej przekazano do Muzeum Śląskiego niekompletne oszklenia witrażowe czterech dwuosiowych czterodzielnych okien z galerii-korytarza I piętra krużganków zamku w Domanicach w pobliżu Świdnicy. Oszklenia zostały wyjęte z oryginalnych ram okiennych, które znajdowały się w zamku jeszcze w 2010 roku.

Okna zostały ponumerowane od I do IV na podstawie rekonstrukcji ich pierwotnego usytuowania w korytarzu naprzeciwko Sali Balowej w reprezentacyjnej części zamku. Rekonstrukcja porządku okien oraz skompletowanie każdego okna zostały dokonane na podstawie zdjęć archiwalnych z ok. 1970 roku, zawartych w studium historyczno-architektonicznym Krzysztofa Eysymontta z 1985 roku (zob. K. Eysymontt 1985, il. 134-145). W oknie III brak dolnego prawego skrzydła. Oszklenia witrażowe okien I i II skomponowano przypuszczalnie w latach 1870-1890, okien III i IV – w latach 1880-1890.

Każde półowalnie zamknięte okno składa się z czterech skrzydeł i dwóch trójkątnych przyłuczy nad górnymi skrzydłami. Wszystkie części okien wypełnione są oszkleniem geometrycznym tzw. arlekinowym, bezbarwnym i w odcieniu zielonkawym, z elementami niebieskimi i czerwonymi. W oknach I i II występują bordiury w kolorze niebieskim, w oknach III i IV – w kolorze czerwonym. W oszklenie wkomponowano niewielkie koliste, owalne i czworokątne witraże oraz fragmenty witraży, złożone w osobne kompozycje.
[Elżbieta Gajewska-Prorok]

słowa kluczowe: baszta (archi.)  |  biedak / ubogi  |  biskup  |  brama (archit.)  |  budynek / budowla (archit.)  |  herb  |  jedzenie / karmienie (czynność)  |  jedzenie / żywność  |  kapelusz  |  król  |  mur  |  naczynie  |  pałac w Domanicach (dawna lokalizacja)  |  płaszcz  |  skrzydła  |  służący (ikonografia)  |  stół / stolik  |  szkło  |  tarcza herbowa (heraldyka)  |  uczta / biesiada  |  Vogt, Oswald (1623-1696) – proboszcz w Menzingen, protonotariusz papieski  |  witrażownictwo (dziedzina działalności)  |  wnętrze pałacowe / dworskie / komnata