Autoportret

Stanisław Ignacy Witkiewicz przez pewien czas, dzięki przyjaźni z Leonem Chwistkiem, związany był z grupą «Formistów». Dosyć szybko jednak jego wyjątkowa i oryginalna twórczość zaczęła wykra czać poza ramy tego kierunku. Odtąd w swych poszukiwaniach artystycznych szedł własną drogą. Zostawił po sobie niezwykle bogaty dorobek literacki, plastyczny i naukowy. Składają się nań dramaty, powieści; obrazy olejne, akwa rele, rysunki, projekty scenograficzne do własnych sztuk teatralnych, fotografie; pisma filozoficzne oraz publicystyka. Namiętnie głosił jedność sztuki i życia, zwalczał schematy i kreował własne teorie estetyczne. Najważniejszą z nich – teorię Czystej Formy opublikował w 1919. Należy ona – mimo hermetyczności wynikającej z zawartych w niej pierwiastków metafi zycznych – do najciekawszych koncepcji filozoficznych XX wieku. Wykonany pastelami Autoportret jest znakomitą ilustracją poglądu Witkiewicza na jego rolę jako artysty. Napisy umieszczone na dziele: "le vrai visage du maître" (praw dziwa twarz mistrza), oraz rzekomy wzór chemiczny narkotyku, pod wpływem którego malarz miał tworzyć swój portret – to świadoma prowokacja i budowanie własnej legendy artysty-szaleńca. Wydaje się, że z dzieła tego wyziera także "druga twarz pana", człowieka złamanego wizją końca cywilizacji i niejako przepowiada jącego swoją przyszłą samobójczą śmierć.

Użyte w Autoportrecie środki wyrazu: antynaturalistyczny koloryt, nerwowa, deformująca kształty kreska pasteli – nie tylko nie zacierają podobieństwa z modelem, ale właśnie wydobywają i podkreślają osobowość twórcy.
[Iwona Gołaj]

osoba przedstawiona: Witkiewicz, Stanisław Ignacy – Witkacy (1885-1939)

słowa kluczowe: autoportret  |  dwudziestolecie międzywojenne  |  mężczyzna  |  portret męski  |  rysunek (sztuki plastyczne)  |  rysunek polski  |  sztuka polska